Amputacje

Amputacje (ogólnie)

Definicje

Amputacja (odjęcie) –zabieg operacyjny polegającego na usunięciu narządu lub jego części
Jeżeli odjęcie kończyny przebiega poprzez rozdzielenie kości w stawie, a nie jej przecięcie, to operację taką nazywamy wyłuszczeniem

WSKAZANIA

BEZWZGLĘDNE
>PIERWOTNE (NATYCHMIASTOWE)
> WTÓRNE (ODROCZONE)
WZGLĘDNE

WSKAZANIA BEZWZGLĘDNE

PIERWOTNE

WTÓRNE (ODROCZONE)

amputacje dokonane już przez uraz
masywne zmiażdżenia kończyn
zgorzel gazowa o gwałtownym przebiegu
głębokie oparzenia i odmrożenia
postępujące niedokrwienie z martwicą kończyny (90%)

WSKAZANIA WZGLĘDNE

wady wrodzone
uporczywe dolegliwości bólowe
nabyte zniekształcenia kończyn uniemożliwiające ich obciążenie
rozległe rany, owrzodzenia, przetoki
zainfekowane stawy rzekome

TECHNIKI AMPUTACJI

AMPUTACJA OTWARTA
AMPUTACJA ZAMKNIĘTA

STOPA

możliwie oszczędnie
zachować paluch
do poziomu podstaw kości śródstopia – kikut bardzo użyteczny
nie wymaga specjalnego zaprotezowania (modyfikacja obuwia wkładką z czubkiem)Amputacja Scharpa-Jägera
przez bliższe odcinki kości śródstopia
dłuższy płat podeszwowy – blizna nie narażona na ucisk

Kikut LISFRANCA

amputacja w stawie stępowo- śródstopnym
tendencja do zniekształcenia końsko- szpotawego
p/wskazany u kobiet – względy kosmetyczne

AMPUTACJA W STWAIE CHOPARTA

staw poprzeczny stępu
zniekształcenia końsko-szpotawe
trudności w zaprotezowaniu
częste owrzodzenia

AMPUTACJA PIROGOWA

odjęcie całej stopy z pozostawieniem dolnej części kości piętowej, która przykłada się do końca piszczeli po usunięciu jej chrząstki stawowej
stawy rzekome, zrost z przesunięciem

AMPUTACJA SYME`A

odjęcie całej stopy -> usunięcie powierzchni stawowej k. piszczelowej i obu kostek -> pokrycie kikuta płatem skórno-mięśniowym spod pięty
wskazania: urazy, zniekształcenia stopy, martwica stopy, przewlekłe stany zapalne
pogrubienie na końcu – nieestetyczny wygląd protezy

PODUDZIE

od połowy długości goleni do granicy 1/3 bliższej
dalsza połowa goleni – zaburzenia ukrwienia
im kikut jest dłuższy tym dłuższa jego dźwignia i większa siła -> lepsza czynna kontrola protezy
„idealny” kikut – 16-19cm, tj. odjęcie nieco poniżej granicy 1/3 bliższej i środkowej goleni
technika Ghormleya – wytworzenie długiego tylnego płata skórno-mięśniowego umożliwia wykonanie mioplastyki – blizna na przedniej powierzchni kikuta

KOLANO

wyłuszcznie w stawie kolanowym jest wskazane u dzieci
zachowuje się szybciej rosnącą nasadę kości -> zapobiega wtórnemu wzrostowemu skracaniu się kikuta
u dorosłych rzadko -> kikut uda jest za długi by zamontować nowoczesny mechanizm kolanowy

UDO

kikut bardziej funkcjonalny im dłuższy, ale musi być miejsce na szutczny staw kolanowy
„idealny” kikut 7-8 cm powyżej szczeliny stawu kolanowego
3-4cm odcinek od guza kulszowego w dół należy zawsze usunąć (za krótki dla protezy udowej, a za długi na wyłuszczenie w biodrze)

AMPUTACJA GRITTI-STOKESA

odjęcie tuż nad kłykciami udowymi
przyłożenie rzepki po usunięciu jej chrząstki stawowej do końca kości udowej
koniec kikuta pokryty płatem skóry z przedniej powierzchni kolana

AMPUTACJA CALLANDERA

podobna do poprzedniej
rzepkę usuwa się w całości zachowując jej aparat ścięgnowo- powięziowy
BIODRO

wyłuszczenie w stawie biodrowym pozostawia ciężkie kalectwo
odjęcie całej kończyny przez talerz k. biodrowej/z połową miednicy (hemipelvectomia) tylko w przypadku guzów złośliwych okolicy biodra

RĘKA

jak najoszczędniejsza amputacja
u pracowników fizycznych – w całości zachować głowę kości śródręcza -> siła chwytu
u pracowników umysłowych – palec usuwa się wraz z głową kości śródręcza -> bardziej estetyczny wygląd
sam nadgarstek jest kłopotliwy w zaprotezowaniu

PRZEDRAMIĘ

ruchy rotacyjne przedramienia są funkcją długości kikuta
ruchy zginania i prostowania zostają zachowane bez względu na poziom odjęcia

ŁOKIEĆ

wyłuszczenie w stawie łokciowym tylko u dzieci i dorosłych u których względy czynnościowe są ważniejsze od estetycznych
mechanizm łokciowy wymaga przestrzeni -> ramię protezy jest przedłużone, a łokieć jest niżej niż po zdrowej stronie

RAMIĘ

oszczędzamy każdy odcinek oprócz 4- 5cm obwodowych (mechanizm łokciowy)
zachować należy choćby głowę kości ramiennej -> lepsze warunki kontroli i zawieszenia protezy; prawidłowy obrys barku

BARK

podobnie jak w przypadku biodra
odjęcie łopatki i obojczyka tylko w neo złośliwych tej okolicy

KIKUT KRUKENBERGA

wskazany u osób niewidomych po obustronnych amputacjach rąk
na kikutach przedramienia oddzielając od siebie k. promieniową i łokciową
wytwarzane są „szczypce”, które pacjent może otwierać i zamykać

KIKUT KINEPLASTYCZNY

wytworzenie tunelu poprzecznego w m. 2-głowym ramienia (kikut przedramienia) lub piersiowym większym (kikut ramienia)
w tunel wprowadza się „orczyk” od którego biegną cięgła do końcówki protezy
dowolny skurcz mięśnia zostaje przeniesiony na końcówkę protezy

KIKUT MARQUARDTA

dotyczy kikuta ramienia
przecięcie k. kikuta 6-8cm powyżej jej końca i ponowne zespolenie pod kątem 45-60˚
zyskuje się jakby hak na końcu kikuta
pewniejsze osadzenie protezy na końcu kikuta

Komentowanie zamknięte

ukryty